СУСПЕНЗИЈА

или

ПРАЗНИ ЗБОРОВИ (4)

10.

Еден од најчесто употребуваните поими особено во изминатата 2015 година – како да во претходните беше нешто поинаку – е поимот суспензија во неговото изворно значење на (времено) отстранување, замена, стопирање, задржување … на нешто, кај нас вообичаено употребувано во смислата на замена на системските институции со партиски, во сите сегменти, на сите рамништа, хоризонтално и вертикално. Таквата деинсталација на безмалу цел еден легален општествен систем и неговата замена со партиски односно партократски и (во суштина) илегален механизам, е нешто што го гледа(в)ме во континуитет повеќе години, ама за тоа почна понагласено да се говори  релативно од неодамна. Како божем не гледа(в)ме што се случуваше, па моравме изворно да чуеме низ т.н. „бомби“ на опозицијата. Впрочем, тоа ни е една од националните одлики: да не умееме да ги согледаме нештата, особено лошите, во нивниот зачеток, туку да чекаме истите да попримат катастрофални, дури катаклизмични размери па тогаш да ги вклучуваме сите можни аларми! Од друга страна, и таа суспензија трпеше дополнителни надсуспензии, односно тој нелегален партократски механизам во од беше надсуспендиран по разни основи, некогаш преселен исклучиво во премиерскиот кабинет или, од пред некој месец, во неговиот мобилен телефон што функционира како влада во постојано заседание!

Не можам да посочам конкретно во која / кои области прво се појави оваа суспензија и низ какви облици, но можам да сведочам дела културата секако беше меѓу првите. Впрочем, сите претходно спомнувани „епохални“, „извонредни“, „како никогаш до сега“ (само)наречени проекти спроведувани особено од Владата на РМ, но и на Министерството за (не)култура, се типичен пример на суспензија на одделни институционални права и обврски односно нивно насилно, незаконско превземање од страна на спомнатите. Зашто, извинете ама која влада во светот, освен македонската, се разбира,  нема попаметна работа туку се бави со издавање на едикакви едиции, па нека се и најдобрите, најепохалните? Дали навистина издаваштвото од типот на некакви „соѕвездија“ или „бисери“ се токму тој приоритет со којшто треба да се занимава еден премиер на држава, во земја како Македонија? Или тука има нешто друго, смрдливо и малоумно, депласирано и детско, популистичко и политикантско, небулозно и шарлатанско …? Впрочем, идентична е приказната и со сите други „ангажмани“ на премиерот и на Владата околу историјата, археологијата, спомениците, музеите, фасадите итн. Просто човек да се запраша: знаат ли овие луѓе што всушност треба да работат, кои и какви се нивните надлежности, јасно и прецизно дефинирани низ Устав и закони? Или, поедноставно е да се бавиш со полесното – да продаваш магла и флоскули за трето дете? Секако, истото важи и за Министерството за (не)култура, кое не знаејќи што и како треба да прави во македонската култура се зафаќа со броење на проектите на институциите што ги финансира, со популистичко одземање на нивните надлежности само за да се прикаже некаква грижа и активност, со ретроградни идеи од типот на „национален уметник“ или „амбасадор на културата“ и слични будалаштини. Мислам, односно се кладам, еден од оние двесте (или колку се) тутмаци во тоа Министерство, на чело со министерката, појма немаат кои и какви се всушност надлежностите и делокругот на работа на едно сериозно министерство за култура во нормална, демократска држава! Зашто тоа што тие го прават – да бидат прост финансиски сервис на пари од буџетот до корисниците – може да го работи која и да е сметководителна фирма во градов, или државава. За тоа ама баш воопшто не е потребно толкаво Министерство со толкав бирократски апарат. И мислам дека тоа го знае и Владата. Е па зошто не ја изврши таа (можна и потребна) замена?

11.

Се разбира, вакво какво што е, ова Министерство за култура, како впрочем и безмалу сите други министерства во т.н. општествени дејности, е тотално непотребно, безмалу луксуз. Неговите сегашни „функции“ се целосно и долгорочно заменливи. Но, тајната нишка на неговото постоење е токму во  потребата од суспензија односно трансформација на еден државен орган во партиска делотворна продолжена рака. Поточно, тоа Министерство односно оние неколкумина исполнители на врвот, мораа(т) да ја спроведат таа суспензија на способното со неспособното, слободоумното со партизираното, умното со глупавото, писменото со неписменото … во македонската култура! Тоа беше / е’ нивна основна и единствена задача!!! Впрочем, како што и сегашниве ликови седнале во нивните фотелји наместо некои поспособни и поподготвени за културните предизвици во оваа (во суштина) некултурна земја. Ваквата (партиска) суспензија на надлежностите и одговорностите на еден државен орган можат да спроведат само неуки, неодговорни и полуписмени поединци, подготвени беспоговорно да следат партиско штабни наредби за целосно упропастување на културата и уметноста на една земја. Оваа македонска состојба едноставно не може поинаку да се нарече!

Од друга страна, паралелно со леснотијата на реализацијата на таквите (и слични) кадровски суспензии на умот и одговорностите во хиерархискиот врв  на културата – многумина велат дури дека тоа било неизбежно односно невозможно да се сопре (?) – уште поедноставно одеше суспензијата на стручноста, професионалноста, знаењето, моралноста … низ културната пирамида, во институциите (национални и локални), во целиот систем. И таа замена, таа кадровска кастрација одеше релативно брзо и „безболно“ – како за кого, се разбира – до степенот кога во македонската (институционална) култура не останаа сериозни сили на евентуален отпор, на поинакво, слободоумно и професионално мислење и морално делување. Дури и во највисоките (културни и уметнички) институции на држава, оние од калибарот на МАНУ, Универзитетот, културните асоцијации итн. Морничаво, но и болно вистинито, звучат логорските асоцијации на Е. Михајлова и констатацијата дека „… добар дел од нашите ’херои’ на браникот на слободата (академици, професори, дејци, уредници) се во основа чуварите на Логорот“[1]! Суспендирањето на слободниот ум и неговата замена со подобни партиско клиентелистички и профитерски протуви беше македонската „Ноќ на долгите ножеви“. Кога се’ што можеше да им биде пречка во варварскиот налет на сељачанава беше отстрането, во институциите можеа да инсталираат свои „експерти“ кои хорски акламативно  ќе ги спроведуваат малоумните „проекти“ на врхушката.

Тогаш, веќе, можеше да почне планираниот пуч, што потоа лесно и ефикасно доведе до оваа денешна лиферација на празноглави флоскули за некаков културен напредок, за некаква грижа на државата за културата, за заложби „како никогаш до сега“, итн. Зашто, за тие кои ги слушаа седнати во првите редови, тоа навистина и беа „како никогаш до сега“ зафати. Само во една вака суспендирана и лоботомизирана култура можат овие да промовираат едикакви едиции и „проекти“, да градат „музеи“ како железнички вагони или налудничави конгломерати од типот на Музејот на македонскиот хорор (којшто, патем, веќе почна да се распаѓа!), да градат една филхармонија седум години небаре е кула ни на небо ни на земја, да подигаат бронзени грдосии на минорни ликови …

[1] Елена Михајлова, Фатени во матрицата на логорот, „Слободен печат“, 9-10.01.2016

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s